Слайд 1СӨЖ
Тақырыбы: Жұлын-ми сұйықтығының айналысы (ликвордың құрамы).
«Астана Медиина Университеті» АҚ
Адам анатомиясы кафедрасы
Орындаған: Кайырбеков
К.О.
Жұмағалиева Б.М
Кайжиболдинова А
Топ: 229 ЖМ
Тексерген:
Астана 2016
Слайд 2ЖОСПАР
КІРІСПЕ
НЕГІЗГІ БӨЛІМ
Ликвор туралы жалпы мағұлмат
Жұлын-ми сұйықтығының түзілуі
Ликвордың қасиеті мен құрамы
Ликвор айналысы
ҚОРТЫНДЫ
Пайдаланған
әдебиеттер тізімі
Слайд 3КІРІСПЕ
Ликвор ми және жұлындағы субарахнойдальды аймақтағы ликвор өткізгін жолындағы, ми қарыншаларында
жүретін сұйықтық. Ағзадағы ликвор мөлшері – 200-400 мл. ОЖЖ—де ликвор айналысы 3 негізгі звеноны құрайды.
ликвор өндірілу
ликвор айналысы
ликвор ағуы
Ликвор қозғалыс тербелу арқылы кезеңді түрде әр түрлі жылдамдықпен (тәулігіне 5-10 рет) жаңарып отырады,. Ол ағзадағы физиологиялық процестердің тербеліс күніне, онж-ға тәуліктік күш түсуіне байланысты. Мида ликвордың таралуы.
Слайд 4Ликвор туралы жалпы мағұлмат
Әрбір бүйір қарыншада 15 мл ликвор болады; ІІІ,
ІV қарыншада Сильвиев суөзегімен бірге 5 мл ликвор болады; церебральды субарахнойдальды аймақта – 25 мл; жұлында – 75 мл. Нәрестелер мен ересек балаларда – 40-60 мл, кіші балаларда 60-80 мл, ересек балларда – 80-100 мл.
Цереброспиральды сұйықтығын зерттеуді 2 кезеңге бөлуге болады:
Сұйықтықты тірі адамнан және жануардан алғанға дейін;
Алғаннан кейін.
Бірінші кезең анатомиялық болып табылады. Ол кезде физиологиялық көзқарастар сұықтықпен тығыз байланысты жүйке жүйесінің анатомиялық қарым-қатынасына негізделген.
Слайд 5Жұлын-ми сұйықтығының түзілуі
Көптеген жұмыстардың авторлары жұлын сұйықтығының пайда болуы жылдам деген
көзқарасты терістейді. Бұл гипотеза (жұлын сұйықтығы және бас сүйегінің сынуы кезінде ағуын бақылау, қарыншаны, тор кеңістігін дренаттау және тор асты кеңістігінен түрлі сұйықтың бөліну жылдамдығы ) соматикалық жағдайдың бұзылуына байланысты.
Сұйықтықтың пайда болуын зерттеу үшін хронологиялық фистула ойлап шығарылды. Мұнда тор асты кеңістігінде бірнеше тәулік бойы ешбір қосарлы әсер етусіз сұйықтықты жүйелі түрде жинайды. Бұл сияқты хронологиялық тәсілдер сұйықтықтың біркелкі ағатынын немесе белгілі бір циклмен өте ұзақ уақыт ағатынын байқатады. Оның толық жаңаруы тәулігіне бір рет болады. Сұйықтықтың пайда болудың ұдайы көзі мидың тамырлар байламдары да, қатысушы тамыр қабықшасы болып табылады. Онда негізінен ірі артериялар мен қарыншалары жұлын заттарына толы түрде жүреді.
Слайд 6Жұлын-ми сұйықтығының түзілуі
Сұйықтықтың пайда болуына эпендима да қатысуы мүмкін. Эпендима негізінде
кеңінен тарамдалған капиллярлық торлар орналасқан. Эпендиманың 1см жоғары қабатына 0,35см аталған тор қабаты келеді, бұл жұлын сұйықтығының пайда болуына жеткілікті. Тамыр байламдары қарынша және тор асты кеңістіктер жүйесінде капиллярлық ағын күшдті дамуға жететін бірден - бір бөлік болып табылады. 1см тамыр байламдарына 2см капиллярлар қабаты дәл келеді. Жұлын-ми сұйықтығының эпителиалды клеткалар арасында қозғалады. Жұлын-ми сұйықтығы бұл қозғалысы оның табиғаты туралы мәселені шешуі ми сұйықтығы оның тамырлары арқылы өтетін фильтрациясына пайда болу негізі.
Слайд 7Бұл шешім бірнеше бақылаулар арқылы дәлелденді:
Слайд 8Қазіргі уатытта циркуляцияның бірнеше нұсқаулары берілген:
Слайд 9Ликвордың қасиеті мен құрамы
Пункция арқылы алынған жұлын-ми сұйықтығы – қалыпты жағдайда
мөлдір, түссіз, тұрақты салмағы 1.006-1.007, вентрикулярлы ликвор – 1,002- 1,004. Жұлын-ми сұйықтығының тұтқырлығы қалыпты жағдайда 1,01-ден 1,06-ға дейін өзгеріп отырады. Ликвор әлсіз сілтілі реакция: ph 7,4-7,6. Ликвор организмнен тыс бөлме температурада ұзақ ұстаса ph жоғары Жұлынның субарахноидалдың қабатында сұйықтықтың t-37-37.5 C.
Жұлын-ми сұйықтығы қан сары суымен химиялық құрамы ұқсас болып келеді: 89-90%-су, 10-15% құрғақ зат, ол ми метаболизмге қатысады.
Слайд 10Жұлын-ми сұйықтығы органикалық заттар: ақуыздар, аминқышқылдары, көмірсулар, гликопротеидтер және липопротеид. Органикалық
емес: фосфор және микроэлементтер. Цереброспинальды сұйықтықта қан сарысуымен салыстырғанда хлоридтер магний жоғары, бірақ глюкоза, калий, кальций, мочевина аз.
Қалыпты жағдайда клеткалардың саны 3-4 1мкл аспайды, ол лифоциттер, арахноэндотелий клеткалары, ми қарыншаларының эпеидимасы, полибласттар Науқас бір бүиірімен жатқанда жұлын – ми өзегіндегі ликвор қысымы 100-180 мл –ді құрайды, отырғанда 250-300 мм суб жоғары. Балаларда цереброспинальды сұйықтың қысымы ересектермен салыстырғанда төмен.
Слайд 11Жұлын-ми сұйықтығы айналысы
Ликвор айналымы – үнемі жаңарып отырады. Ол мидың бүйір
қарыншаларынан Монро тесігі арқылы үшінші қарыншаға барады, одан кейін Сильвиев су өзегінен төртінші қарыншаға құяды.
Қалыпты ми-жұлын сұйықтық айналымының бұзылуы
Үлкен шарты шар миының ісігі бүйір қарыншаны қысуы мүмкін, Монро тесігін жауып және сұйықтықтың келуін тоқтатады. Гипофизарлы облыс немесе үшінші қарыншада орналасқан ісік үшінші қарыншаны басып, гидроцефалияға алып келуі мүмкін. Артқы ми тесігінің ісігі ми-жұлын сұйықтығын бөгеп, жиналады. Ісіктің қарыншаларды басуына шиедей мөлдерде болуы жеткілікті. Сонымен бірге ісіктің болуы бассүйектің ішкі қысымын тудыруы мүмкін. Негізгі белгілері бас ауыруы, құсады, бас айналу, және т.б.
Слайд 12 Гидроцефалия – бассүйекте ми-жұлын сұйықтығының мөлшері көбеюі.
Нәрестелерде гидроцефалия басының үлкеюі, бассүйек
жамылғыларының күре тамыр ау асты сызылу және көз түсіру (кірген күн симптомы ); бас көлемі бірте-бірте үлкейе , гигантикалық мөлшерлерге жете алады ( бассүйек шеңбері 60см және одан көбірек ).
Бассүйек жүйкелерінің салдары жиі кездеседі, көзу қабілетінің төмендеуі көру жүйкелерімен орайлас. Аяқта көбінесе бұзылу кездеседі. Ауыр жағдайларда артта қалушылық боып жатады.
Ересектерде гидроцефалия бас ішіндегі қысымның жоғарлау белгілерімен сипатталады: бас ауру, құсық, бас айналу. 17-18 жаста аурудың шығуы бас мөлшерінің ұлғаюы байқалмайды.
Слайд 14ҚОРЫТЫНДЫ
Ми мен жұлын торлы қабықасты кеңістіктерң мен ми қарыншаларын толтырып тұратын
ми-жқлын сұйықтағының, liquor cerebrospinalis, организмнің басқа сұйықтықтарынан ерекше айырмашылығы бар. Онымен тек ішкі құлақтың эндо – перилимфасы мен көздің сулы ылғалдығы ғана ұқсас. Ми-жұлын сұйықтығы plexus choroidei-ден секрециялану жолыме бөлінеді, оның эпителилі қоршауы бездің эпителиіне ұқсас болады. Liquor cerebrospinalis-ті жасап шығаратын аппараттың сұйықтыққа бір затты тұтып қалатын (гемато-энцефалиттік тосқауыл) қасиеті бар, бұның миды зиянды әсерлерден қорғауда үлкен маңызы бар.
Слайд 15Пайдаланған әдебиеттер тізімі
Адам анатомиясы-2 I том (Авторлары: Т.А.Адайбаев, А.Б.Әубәкіров, Ф.М.Сүлейменова, М.З.Шайдаров,
Ғ.З.Хайырлы)
Анатомия человека (Привес М.Г, Ласенков Н. К,Бушкович В.И)
Адам анатомиясы Рақышев А. Алматы 2004
www.wikipedia kz
kazmedic.kz/archives/1718